Stadiondriehoek slokt plannen op

In 1987 nam de gemeenteraad de zogeheten motie-Weeda aan (genoemd naar PvdA-raadslid Rita Weeda, later wethouder in stadsdeel Zuid & tegenwoordig in het rustieke Renkum), waarin aangedrongen werd op sloop van het Olympisch Stadion. Dat was niet zo verwonderlijk. Het stadion kende geen vaste bespeler meer na de opheffing van FC Amsterdam in 1982 en werd alleen nog door Ajax gebruikt voor Europacupwedstrijden – tot verdriet van de omwonenden, die last hadden van rampokkende supporters. Dan werden er autoveilingen gehouden, die tot in de straten om het plein heen tot illegale autohandel leidden. Het bestuur van het stadion had al eerder de handdoek in de ring gegooid, dat wil zeggen een sloopplan ingediend met als doel om een nieuw stadion op dezelfde plek te bouwen.

Maar Ajax besloot dat nieuwe stadion in de Bijlmer neer te zetten, waarna er begin jaren negentig dan toch een actie op gang kwam om het Olympisch Stadion te behouden. Die was zo succesvol dat de gemeenteraad het de deelraad kwalijk nam, dat ze daar in Zuid bezig waren hun eigen oude raadsbesluit uit te voeren… Uiteindelijk werd in 1996 besloten het stadion te restaureren, maar de in 1937 aangebrachte tweede ring te slopen.

De drie b's
Probleem was toen, dat de gemeenteraad in 1987 ook al een invulling bedacht had voor de locatie van het stadion: 1.265 woningen. Door het behoud van het stadion konden daar maar 900 van gebouwd worden op de plek van de bijvelden en het Frans Ottenstadion. De deelraad kreeg de schone taak om toch zoveel mogelijk woningen te realiseren. Sindsdien, en dat is alweer meer dan vijftien jaar, is het ene na het andere plan op het Stadionplein los gelaten. De combinatie van de drie b’s (bewoners, bebouwing en Berlage) zorgt ervoor dat ze tot nu toe allemaal in de stadiondriehoek verdwenen zijn.

De zeer actieve bewonersgroep die zich beijverd had voor de sloop van het stadion vond een nieuw doel in het tegengaan van bebouwing op het plein. De geest van Berlage werd daarbij regelmatig aangeroepen. Dat leidde er in ieder geval toe dat de twee belangrijkste zichtassen (Amstelveenseweg en Van Tuijll van Serooskerkenweg) vrijgehouden moesten worden en het volume van de nieuwbouw gestaag afnam.

Bouwenvelop
Als we een paar plannen overslaan komen we bij de ‘bouwenvelop’ die de deelraad Oud-Zuid in 2010 vaststelde. Daarin stonden richtlijnen voor de twee blokken die aan de noord- en de zuidzijde van het plein moeten verrijzen. Het noordelijke gebouw van zeven lagen en een footprint van 65 x 45 meter zou 10.680 m² voor 75 woningen moeten bevatten en 2.255 m² voor detailhandel, horeca en maatschappelijke voorzieningen. Het veel kleinere zuidelijke bouwblok van vier lagen (45 x 28.5 meter) zou uit een combinatie van hotel (3.500 m²) en cultuur (2.600 m²) moeten bestaan. Onder het geheel een flinke parkeerkelder plus 1.800 m² supermarkt. Toetje was het herstel van de twee oude Vami-kiosken op de plek waar nu FEBO resideert.

Er werd een Europese aanbesteding gehouden, maar geen enkele projectontwikkelaar toonde zich bereid om het project volgens de gemeentelijke plannen uit te voeren. Met als gevolg dat de deelraad zich nu over een gewijzigde envelop moest buigen. Die bevatte drie aanpassingen: (1) het percentage sociale woningbouw zakt van 40 naar 30 procent, (2) meer vrijheid bij het vormgeven van de ‘flexibele gaten’ in het noordelijke bouwblok en (3) een minder strakke planning.

In de commissie Ontwikkeling ontstond ter linkerzijde (GroenLinks, PvdA, SP) beroering over de sociale woningbouw. De insprekende bewoners hadden overigens laten weten dat ze zich hier, gezien het aantal (zeven!), niet erg druk over konden maken. Een aantal van de kleinere fracties (SP, VOZ, ZPB) bepleitten, net als de insprekers, uitstel van besluitvorming, zodat er nog eens een paar jaar goed nagedacht kon worden over het plein. De meerderheid van de commissie vond dat dit al een gepasseerd station was. Datzelfde gold voor het pleidooi om het Stadionplein op te laten gaan in plannen voor een veel groter gebied, tot en met het Haarlemmermeerstation aan toe.

Plan F
De D66-fractie twijfelde eraan of de drie gepresenteerde aanpassingen wel voldoende zouden zijn om marktpartijen over de streep te trekken. Wethouder Egbert de Vries (PvdA) dacht van wel, waarop wij hem de vraag stelden of alle mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt hiermee benut waren. Dat was zo, aldus de wethouder, die ook onze zorgen pareerde of er in deze cultureel barre tijden wel emplooi was voor 2.600 m² cultuur met ‘regionale uitstraling’. Waarna wij ons schoorvoetend neerlegden bij het voorstel.

Er is op het plein allang niet meer sprake van een zogenaamd plan-B, omdat we al ergens bij de F zitten. Wij vrezen dat de projectontwikkelaars ook met de nieuwe voorwaarden niet staan te springen om het plein aan te pakken, zodat vervolgens een plan-G in zicht komt. En dat is jammer, omdat wij denken dat uitvoering van het bouwenvelop-plan ertoe zal leiden dat het plein van een onaantrekkelijk parkeerterrein transformeert in een waardige entree van de stad.

Herman Wals is lid van de deelraad van Amsterdam Zuid. Binnen de D66-fractie is hij verantwoordelijk voor de portefeuilles ruimtelijke ordening & wonen en Zuidas. Op deze website schrijft hij regelmatig over actuele en/of lokale onderwerpen.